Alperen Admin Group
![Admin Group](forum_images/5_star_rating.gif)
![Simge](/uploads/Alperen/2007-01-03_100547_8.jpg)
Katılma Tarihi: 09 nisan 2005 Gönderilenler: 2974
|
Gönderen: 30 kasim 2019 Saat 00:16 | Kayıtlı IP
|
|
|
Yapay organlar
Teknoböbrek mi, siber kalp mi?
Pompalıyor, arındırıyor, can veriyor: İnsan yapımı organlar umut vaat
ediyor ama hala orijinallerinden çok uzaktalar...
|
|
|
|
Bağırsakların üst kenarında, belin altında böbrekler var. Bunlar,
113-170 gr. ağırlığındaki iki dev fasulye tanesini andırıyor... 11 cm.
uzunluğa, 6 cm. genişliğe sahip. Kanı
süzüp, bakteriyolojik açıdan saf sudan daha temiz idrarı üretiyorlar.
İdrarın % 95'i su, % 5'iyse üre, ürik asit, kreatinin, sodyum tuzu ve
potasyumdan oluşuyor. Böbrekler renin gibi enzimler üreterek kan
basıncını dengeliyor. Öyle etkililer ki biri, hatta bir tanesinin
yarısı bu fonksiyonları yerine getirmek için yeterli ve bu nedenle
akrabaya böbrek vermek her zaman mümkün.
Böbrekler zarar görürse
(ağır şeker hastalığı ya da aşırı analjezik kullanımı nedeniyle
böbreklerin bloke olması vb. gibi), haftada iki-üç kez diyaliz
yaptırmak gerekiyor. Yukarıdaki fotoğrafta görülen Hamburg, Eppendorf
Üniversitesi'ndeki bu alet gibi bir cihazla, kan dış ortama alınıyor.
Süzüldükten sonra hastaya geri veriliyor. Ancak, ilki 1943 yılında
geliştirilen yapay böbreklerden hiçbiri, ne gerekli yararlı maddeleri
üretebiliyor, ne de anatomik böbrek kadar küçük.
|
|
|
|
Kalp yorulmak bilmeyen işçi. Dakikada 72, günde 104 bin, yılda 38
milyon kez atıyor. Kalp her atışında 82 mililitre kanı dolaşıma
sokuyor. Bu, günde 8.193 litre kan demek. İş gücü bakımından, 900
kg'lik bir ağırlığı 24 saat boyunca 10 metre yükseklikte tuttuğunu
söyleyebilirizİlk yapay kalp 1982'de üretildi. Hasta 112 gün yaşadı. 20
yıl sonra, 900 gr. ağırlığındaki Abiocor üretildi. Bu titanyum kalp
bedene içten takılıyor. Günümüzde kan dolaşımı yardımcısı denen kalpler
var. Fotoğraftaki "Cesuryürek" gibi örnekler sadece kalbin atmasına
yardımcı oluyor.
|
|
Cesuryürek
|
|
|
|
|
Son umut: Yarı yapay, yarı doğal olanlar...
Bir
yumruk büyüklüğünde ve 3 kilogram ağırlığındaki kalp, dakikada 6 litre
kanı 1.000 kilometrelik damar ağıyla taşıyor ve bedendeki 100 milyar
hücreye oksijen ulaştırıyor. Yaşa ve iş gücüne bağlı olarak, dakikada
40-200 kez atıyor. Ağır bir hastalığın yol açtığı tahribat sonucu,
kalp, doku uyumlu başka bir kalple değiştirilebiliyor. 2001'de,
tamamıyla titanyumdan yapılmış olan ve şarj edilebilir pil sayesinde iç
bataryası kendi gücünü üreten Abiacor adlı pompa hizmete girdi. Oysa,
bu mükemmel bir yerine koyma değil. Bu yapay organ, doğal kalp gibi
hormon salgılayamıyor ve kanın akışkanlığını düzenleyemediğinden
(pıhtılaşmayı önleyici maddelerle desteklemek gerekiyor) kalp krizi
riskini artırıyor. Bu yüzden, sadece on hastadan birinde
kullanılabiliyor. Buna karşın, Jarvick 2000, KalpEşi II ya da
fotoğraftaki Cesuryürek gibi, kalp hastalarının yüzde 90'ına yarayan
destek aletleri var. Bunlar sayesinde hasta kalp yerinde kalıyor ve
pompa, sol karıncığa bağlanıp kanın pompalamasını sağlıyor.
|
|
En ince zar aracılığıyla hava kana işliyor
|
|
|
Göğüs kafesinde akciğerler var. Bunlar 570-650 gr. ağırlığında birer
sünger görünümünde. 300 bin alveol (hava keseceği) sayesinde 70
metrekare solunum yüzeyine sahip. Normal olarak, bir yetişkin dakikada
18 kez nefes alıyor ve 3,6-9,4 litre hava soluyor (kadınlarda 2,5-6,9
litre). Alveoller solunan havayı ve vücutta dolaşan kanı, çok ince bir
zar aracılığıyla ayırıyor. Bu incecik zar, ancak elektron mikroskobuyla
görülebiliyor ve oksijenle azotun kana geçmesini sağlıyor.
Karbondioksit ve diğer gazlar da zar aracılığıyla atılıyor.
İnsanoğlunun yaptığı hiçbir şey bu düzeneği aynen taklit etmeyi
başaramadı. Kalp-akciğer makinesi, akciğerlerin işlevini yalnızca kısa
süreli ameliyatlar sırasında üstlenebiliyor. Eğer göğüs kafesindeki
solunum kasları çalışmıyorsa, çelik ciğere başvurulabiliyor. Bu makine,
akciğer loblarına, dolayısıyla alveollere hava pompalayıp kanın gaz
alışverişini yürütüyor.
|
|
Bir parçası yetiyor çünkü kendi kendini onarıyor
|
|
|
Bu organın çok yüksek bir kendini yenileme kapasitesi var. Yalnızca
üçte biri sağlam kalsa bile, bu parça organı tamamlamak için yeterli
oluyor. Karaciğerin çeşitli ödevleri var. Şekeri (glikoz),
depolanabilir enerji öğesi de denebilecek glikojene dönüştürüyor;
pıhtılaşma etkenleri ve diğer gerekli proteinleri üretiyor. Yapay
zehirden arındırma sistemleri karaciğerin yerine konulabiliyor. Ama
sadece karaciğer, bir hastalığın ardından kendini yenileme özelliğine
sahip. Yapay organlar, bu incelikli biyokimya fabrikasının bütün
işlevlerini yerine getiremiyorlar.
|
|
|
|
İnsülin fabrikası Pankreas, iç organların belki de
en az bilineni. Karın bölgesinde, midenin hemen arkasında yer alıyor.
İnsülin hormonu, sindirim için çeşitli enzimler, ve glikojen üretiyor.
Böylece, kandaki şeker miktarını düzenliyor. Henüz, pankreasın
işlevlerinin büyük bölümü yapay olarak yerine getirilemiyor. Bu
işlevlerin arasında, sadece tip 1 şeker hastalarına gereken insülinin
üretilmesi üzerine yoğunlaşılıyor ve başarı kısmen sağlandı.KAYNAK: FOCUS DERGİSİ
|
__________________ Yunus 105. Şu da emredildi: "Yüzünü dine bir hanîf olarak çevir. Sakın müşriklerden olma!"
|